Ortodoncja

Aparaty ortodontyczne

W leczeniu ortodontycznym stosowane są aparaty ortodontyczne, które dzielimy na dwie grupy: ruchome i stałe.

Aparaty stałe

Aparaty stałe pozwalają kontrolować przemieszczanie zębów w trzech płaszczyznach. Są one mocowane do zębów pacjenta i nie ma możliwości wyjmowania ich z jamy ustnej. Mogą występować w formie tradycyjnej (z zamkami i ligaturami) lub bezligaturowej. Ligatura to mała gumeczka odpowiedzialna za utrzymanie łuku ortodontycznego w każdym zamku (może być bezbarwna lub kolorowa).

 Aparaty tradycyjne zbudowane są z:

  • zamków, które przytwierdzone za pomocą kleju do zęba pośredniczą w przenoszeniu na nie siły,
  • rurek lub pierścieni zakładanych na zęby trzonowe,
  • elementów aktywnych w postaci ligatur, sprężyn, łańcuszków.
  • łuku, który montowany jest do zamków na zębach za pomocą gumeczek-ligatur, które mogą być kolorowe lub mało widoczne i są wymieniane na każdej wizycie.

 Jeśli chodzi o wygląd aparatu, pacjent może zdecydować się na:

  • aparat estetyczny (posiadający zamki porcelanowe, które mają kolor zbliżony do koloru zębów lub zamki kryształowe, czyli przezroczyste)
  • aparat metalowy (posiadający zamki metalowe) w wersji tradycyjnej z ligaturami lub bezligaturowej

Aparat z zamkami ceramicznymi Clarity™ Advanced 3M™





Zamek metalowy Victory Series™ 3M™





Zamek ceramiczny Clarity™ Advanced 3M™


W przypadku założenia aparatu estetycznego należy unikać palenia tytoniu i spożywania pokarmów mogących przebarwić ligatury (kawa, herbata, curry). Osoby, którym szczególnie zależy na aspekcie estetycznym powinny rozważyć porcelanowy aparat bezligaturowy.

Aparaty bezligaturowe (system Damon)

Podczas gdy w aparacie tradycyjnym łuk mocowany jest do zamków ligaturami elastycznymi (tzw. gumkami),  w aparatach bezligaturowych zamki mocowane są w łuku za pomocą specjalnej klapki. Łuk tego aparatu ma możliwość swobodnego poruszania się po linii zębów, co zmniejsza tarcie i nacisk mechaniczny na zęby. Najbardziej efektywna mechanika ślizgowa zachodzi w bezligaturowym aparacie metalowym. Dzięki takiemu rozwiązaniu łatwiej utrzymać higienę, a pacjent odczuwa mniejszy dyskomfort ze względu na mniejsze siły i mniejsze ryzyko podrażnień błon śluzowych. Aparaty bezligaturowe postrzegane są jako bardziej estetyczne od tradycyjnych ligaturowych.






Rodzaje zamków (System Damon)
System Damon posiada kilka rodzajów zamków: metolowe Damon Ultima, Damon Q2  oraz wysoko estetyczne zamki ceramiczne Damon Clear.

Aparat 2+4

Aparat stały częściowy 2x4 jest stosowany we wczesnym leczeniu ortodontycznym u młodszych dzieci z uzębieniem mieszanym (część zębów mlecznych, część stałych). Aparat 2+4 składa się z dwóch podłużnych zamków przymocowanych do zębów trzonowych oraz czterech zamków przymocowanych do przednich, stałych siekaczy. Zamki połączone są łukiem, zaś w trakcie leczenia do aparatu można dopasowywać dodatkowe akcesoria, np. sprężynki czy łańcuszki. Aparat 2+4 pozwala w stosunkowo krótkim czasie poprawić wiele defektów zgryzu, w szczególności w ustawieniu zębów przednich oraz wstępne poszerzenie łuków.



Aparat Hyrax

Aparat ze śrubą typu Hyrax jest aparatem stałym, grubołukowym, stosowanym głównie u dzieci do poszerzenia szczęki lub żuchwy. Aparat składa się ze śruby, pierścieni oraz metalowego przęsła, może również posiadać haczyki do zaczepienia maski twarzowej. Wariantem aparatu Hyrax jest Hyrax hybrydowy (Hybrid Hyrax), składający się z dwóch mikroimplantów podniebiennych i metalowych przęseł na zębach trzonowych mlecznych lub stałych.



Noszenie aparatu Hyrax może poprzedzać noszenie innego aparatu stałego, gdyż celem jego zastosowania jest głównie rozszerzenie przestrzeni łuku szczęki lub żuchwy oraz – w połączeniu z maską twarzową – w leczeniu wad zgryzu klasy III.





Maska twarzowa

Leczenie aparatem Hyrax bywa prowadzone w skojarzeniu z maską twarzową. Maska twarzowa jest to zewnętrzny wyciąg odwrotny, stosowany do leczenia przodozgryzu powstałego na tle niedostatecznego wzrostu szczęki. Maskę twarzową stosuje się zwykle u pacjentów w fazie wzrostu. Efektem jej zastosowania może być uniknięcie zabiegu operacyjnego. Maskę twarzową powinno się nosić możliwie najdłużej w ciągu doby, gdyż od tego zależy jej efektywność.

Aparat Lip Bumper

Aparat służy do rozbudowy łuków zębowych w szczęce i/lub żuchwie. Ma postać indywidualnie dogiętego, grubego drutu, którego końce zamocowane są w pierścieniach na zębach trzonowych, podobnie jak w aparacie tradycyjnym. Drut otoczony jest miękką, gumową osłonką i przebiega między zębami a wargami i policzkami. Lip Bumper to aparat mało widoczny w jamie ustnej pacjenta. Ze względu na kontakt ze śluzówkami czasami powoduje dyskomfort i podrażnienia. Aparat aktywują mięśnie warg i policzków do pionizacji zębów bocznych, co w efekcie prowadzi do powstania szpar między zębami w odcinkach bocznych. Dzięki nowopowstałym przestrzeniom możemy wyprostować zęby. Najdogodniejszym czasem do założenia aparatu Lip Bumper jest okres późnego uzębienia mieszanego. Można go także zastosować jako aparat dodatkowy u pacjentów dorosłych celem pionizacji zębów bocznych lub poszerzenia łuku dolnego

Mikroimplanty

Mikroimplanty, czyli małe śrubki montowane czasowo w jamie ustnej, stosowane są w ortodoncji do wspomagania leczenia aparatem ortodontycznym. Mikroimplanty są to mechaniczne ograniczniki wkręcane w kość łuku zębowego lub podniebienia, które zapobiegają przesuwaniu się zęba lub grupy zębów w sytuacjach kiedy część zębów należy utrzymać w danym miejscu, a inne przesunąć. Zastosowanie mikroimplantu pozwala zniwelować niektóre siły i znacząco usprawnić leczenie. Po zakończeniu leczenia ortodontycznego mikroimplanty są usuwane. Przykładowym typem aparatu wspomaganego mikroimplantami jest  M-M.A.R.P.E.® (Micro-Implant Assisted Rapid Palatal Expander)



Aparaty ruchome

Aparaty ruchome to aparaty, które pacjent jest w stanie samodzielnie założyć lub wyjąć z jamy ustnej. Aparaty ruchome często wykonywane są z akrylu o różnych kolorach i są wyposażone w takie elementy jak: klamry, sprężyny czy łuki wargowe.


Aparaty elastyczne

Aparaty elastyczne są stosowane we wczesnym leczeniu ortodontycznym i pomagają małym pacjentom eliminować różnego rodzaju złe nawyki i dysfunkcje mające wpływ na prawidłowy rozwój mięśni i kości twarzoczaszki (np. oddychanie przez usta). Aparaty elastyczne służą do wstępnej korekcji przedortodontycznej. Przykładem aparatu elastycznego jest Trainer T4K. Trainer jest dostępny w jednym rozmiarze, ale w dwóch odmianach: w pierwszej fazie leczenia używa się trainera z elastycznego silikonu, zaś w drugiej fazie trainera ze sztywniejszego poliuretanu. Noszenie trainera zapobiega dostawaniu się języka, warg i policzków pomiędzy łuki zębowe. Aparat poprawia pozycje szczęki i żuchwy, wymusza oddychanie nosem i unieruchamia język w prawidłowej pozycji, co działa korygująco na dysfunkcje czynnościowe. Trainer może być stosowany jako dodatkowy element w złożonej terapii ortodontycznej z użyciem stałego lub wyjmowanego aparatu, również w przypadku poważnych wad uszeregowania zębów.


Aparat Biobloc

Aparat Biobloc służy do poszerzania łuków zębowych i jest stosowany u najmłodszych pacjentów, pomiędzy 6 a 10 rokiem życia. W aparat wbudowana jest śruba do rozkręcania oraz łuki protruzyjne (elementy druciane), dzięki którym możliwe jest uszeregowanie i wychylenie siekaczy. Brak tu łuku wargowego, który jest stosowany w innych aparatach ruchomym np. płytce Schwarza. W zależności od potrzeb pacjenta aparat możemy zmodyfikować o potrzebne elementy. Dla osiągnięcia prawidłowych efektów konieczne jest użytkowanie prawie całą dobę.

 Płytka Schwarza

Płytka Schwarza to ruchomy aparat ortodontyczny stosowany głównie u dzieci, który aktywizuje wzrost kości na szerokość, celem rozszerzenia górnego i/lub dolnego łuku zębowego. Płytka Schwarza składa się z kolorowej akrylowej płytki, łuku wargowego – od kła do kła - i różnego rodzaju klamer umożliwiających utrzymanie aparatu. W płytkę wbudowana jest śruba (lub śruby) za pomocą których można regulować stopień rozwarcia aparatu. Płytkę należy stosować możliwie najdłużej podczas doby. W zależności od wady zgryzu aparat możemy zmodyfikować o potrzebne elementy.np wały nagryzowe czy sprężyny. Płytkę Schwarza można również stosować jako aparat retencyjny (patrz niżej).


Osobną grupą aparatów ruchomych są systemy nakładkowe (np. Invisalign), o których piszemy tutaj: Systemy nakładkowe

Aparaty retencyjne 

Po zakończeniu właściwego etapu leczenia aparatem stałym lub ruchomym pacjent przechodzi do kolejnego etapu leczenia, zwanego retencyjnym, którego celem jest zapewnienie trwałych efektów terapeutycznych osiągniętych przez zastosowane wcześniej aparaty. Zadaniem aparatów retencyjnych jest długotrwałe utrzymanie zębów w pożądanej pozycji. Wyróżniamy dwa rodzaje aparatów retencyjnych: stałe oraz ruchome (wyjmowane).


Stały aparat retencyjny

To prosty drut, który przykleja się na wewnętrznej powierzchni zębów, od strony języka. Jego zaletą jest to, że nie trzeba pamiętać o jego zakładaniu, a minusem to że utrudnia higienę zębów, co przyspiesza osadzanie kamienia.


Ruchome aparaty retencyjne

Mogą mieć kilka form. Najczęściej występują jako płytki termoformowalne lub akrylowe, czyli indywidualnie dopasowane przezroczyste szyny obejmujące całą powierzchnię zębów. Płytki termoformowalne należy regularnie wymieniać, gdyż mogą się dość szybko przebarwiać i/lub pękać.


Retainer Hawleya

Aparat retencyjny Hawleya składa się z płytki akrylowej i łuku wargowego otaczającego wszystkie zęby. Płytka Hawleya nie pokrywa powierzchni siecznych i żujących zębów i jest dopasowana do zębów od strony podniebienia i języka, dzięki czemu stwarza dogodne warunki dla zębów do tzw. osiągnięcia pełnych kontaktów okluzyjnych,




Łuk ClearBOW

Łuk ClearBOW to nowoczesny, opatentowany aparat retencyjny z przezroczystym, termoformowalnym łukiem wargowym pozwalającym zachować najwyższą estetykę.


Ortodoncja - Pytania i odpowiedzi

Pierwsza wizyta dziecka u ortodonty powinna nastąpić około 4. roku życia.  Nie oznacza to, że dziecko od razu będzie leczone, ale jesteśmy w stanie ocenić w jaki sposób może przebiegać wyrzynanie zębów stałych oraz wzrost kości szczęki i żuchwy i czy będzie on miał wpływ na rozwój wady zgryzu. Pozwoli to zaplanować optymalny termin rozpoczęcia leczenia. Ważna jest eliminacja złych nawyków i ocena drożności dróg oddechowych (alergie, powiększone migdałki, chrapanie), ponieważ ma to wpływ na rozwój wad zgryzu.

Terapia ortodontyczna jest możliwa u wszystkich osób niezależnie od wieku - poczynając od kilkuletnich dzieci, a kończąc na osobach starszych. Warunkiem jest brak nieustabilizowanych chorób przyzębia oraz to, aby wszystkie zęby były wyleczone zachowawczo.

Okres noszenia aparatu na zębach zależy od rodzaju wady i trwa zwykle od roku do trzech lat.

Tak, stały aparat na zębach nie eliminuje możliwości bieżących zabiegów dentystycznych związanych z naprawą ubytków w zębach czy higienizacją. Podczas leczenia ortodontycznego pacjent powinien regularnie zgłaszać się na kontrolne wizyty stomatologiczne.

Samo zakładanie aparatu nie jest bolesne. Zamki są przyklejane do zębów i nie jest to praktycznie odczuwalne przez pacjenta. W pierwszych dniach po ich przyklejeniu może natomiast pojawić się dyskomfort związany z ewentualnym pocieraniem zamków o wnętrze jamy ustnej. Możemy złagodzić te objawy nakładając na zamki specjalny wosk ortodontyczny. Siły oddziaływujące na zęby mogą powodować dyskomfort i ból w pierwszych dniach po założeniu aparatu i po wizytach kontrolnych. Pacjenci odczuwają również ruchomość zębów, co jest związane z ich przesuwaniem.

Nosząc aparat ortodontyczny należy unikać produktów przyspieszających próchnicę (soki owocowe, słodycze), a także pokarmów twardych (np. marchewka, suchary, jabłka)-trzeba kroić na kawałki bo odgryzanie twardych rzeczy może powodować odklejenie się zamków Pokarmy barwiące (np. curry, czerwone wino) powodują zmianę koloru ligatur. Pewne utrudnienia stanowią również pokarmy z drobinkami (np. makiem, sezamem) oraz ciągnące i lepkie (np. toffi, guma do żucia). Decydując się na aparat estetyczny (z kosmetycznymi zamkami), warto rozważyć ograniczenie spożywania mocnej kawy, herbaty i palenia papierosów, barwiących pokarmów-ligatury się przebarwiają.

Przez to, że higienizacja jamy ustnej z aparatem stałym jest utrudniona poprzez ograniczenie dostępu do pełnej powierzchni zębów, stają się one bardziej podatne na próchnicę. Resztki pokarmów pozostające w przestrzeniach między zamkami należy dokładnie usuwać szczoteczką po każdym posiłku, uzupełniając ten zabieg nitkowaniem i dokładnym płukaniem specjalnym płynem do płukania jamy ustnej. Istnieją specjalne akcesoria do dbania o aparat i zęby, takie jak szczoteczki międzyzębowe, pasty i płyny. Ortodonta informuje pacjenta o możliwościach i zaleceniach dotyczących prawidłowej higienizacji jamy ustnej.

 

Leczenie ortodontyczne jest procedurą medyczną. Tak jak w przypadku innych zabiegów medycznych, leczenie nie jest w pełni przewidywalne i może być związane z wystąpieniem powikłań. Według terminologii medycznej powikłanie to niepożądane zdarzenie wynikające z prowadzonego leczenia. Możliwe powikłania leczenia ortodontycznego aparatem stałym mogą obejmować:

  • Próchnicę i odwapnienia zębów – co jest najczęściej efektem utrudnionej i nieprawidłowej higieny jamy ustnej,
  • Bóle w stawie skroniowo-żuchwowym najczęściej wywołane nadmiernym zaciskaniem i zgrzytaniem zębów,
  • Alergię (w rzadkich przypadkach dochodzi do alergii na wzrost stężenia jonów niklu, chromu, miedzi pochodzących z aparatu ortodontycznego),
  • Przerost dziąseł spowodowany najczęściej nieodpowiednią higieną,
  • Parodontopatie (szczególnie u pacjentów, którzy przed leczeniem mieli stwierdzoną chorobę przyzębia) - w takim przypadku leczenie ortodontyczne powinno odbywać się pod kontrolą periodontologa,
  • Resorpcje korzeni zębów,
  • Martwica miazgi zęba.

Leczenie ortodontyczne to zawsze proces indywidualny, dopasowany do konkretnego przypadku. Decyzje o usuwaniu zębów wynikają z indywidualnego planu leczenia. Zęby po leczeniu powinny być ustawione w kości wyrostka zębodołowego. Nie zawsze można rozbudowywać bezpiecznie łuki zębowe tak, aby pomieścić wszystkie zęby, ponieważ czasami spowoduje to recesje dziąseł - odsłanianie się szyjek zębów, co prowadzi do nadwrażliwości i pogarsza stan przyzębia. Lekarz bierze pod uwagę rysy twarzy pacjenta oraz to, żeby po leczeniu zgryz funkcjonował prawidłowo.

Zdjęcie aparatu stałego nie oznacza zakończenia terapii ortodontycznej, choć efekt prostych zębów może wskazywać na brak konieczności podejmowania kolejnych kroków. Należy jednak pamiętać, że efekty leczenia ortodontycznego powinny być monitorowane, ponieważ zęby są utrzymywane w zębodołach przez włókna ozębnej, które mają tendencję do przesuwania zębów w kierunku wcześniej zajmowanych pozycji. Bardzo ważne ze względu na stabilność leczenia ort jest wykonanie wcześniej zaplanowanych prac protetycznych, wymiany wypełnień i odbudowy startych powierzchni zębów, ponieważ zęby o kształtach anatomicznych (mające odpowiednie guzki, bruzdy i właściwą długość) i dopasowane w zgryzie lepiej utrzymują efekt leczenia. Aby utrwalić efekty terapii ortodontycznej, stosuje się leczenie retencyjne: stałe lub ruchome (zdejmowane). Aparaty retencyjne stałe występują w postaci cienkich, metalowych drutów przyklejanych do powierzchni językowej zębów przednich, co sprawia, że drut nie jest widoczny. Aparaty ruchome mają zwykle postać płytki, którą pacjent musi zakładać co noc lub przezroczystej, cienkiej szyny idealnie dopasowanej do kształtu zębów. Okres retencji każdorazowo indywidualnie ustala lekarz.

Nowopowstałe szpary miedzy zębami czy przesuwanie się zębów w różnych kierunkach w trakcie trwania leczenia ortodontycznego to normalne, przejściowe etapy terapii. W efekcie prowadzą one do zakładanego celu czyli równego, symetrycznego ustawienia zębów.

Czas leczenia ortodontycznego zawsze zależy od rodzaju wady zgryzu. Aparat bezligaturowy w systemie Damon przyspiesza niektóre ruchy zębów, np. łatwiej jest z jego pomocą leczyć rotacje zębów czy zamykać szpary poekstrakcyjne.

Podobnie jak w przypadku pozostałych metod leczenia ortodontycznego, całkowity koszt leczenia za pomocą nakładek Invisalign zależy od danego przypadku i przebiegu leczenia. Cena nakładek zależy m.in. od tego, czy leczenie odbywa się w jednym czy obu łukach i jaka ilość nakładek będzie potrzeba (od 7 do 14).

Całkowity koszt leczenia ortodontycznego zależy od wielu czynników takich jak: rodzaj wybranej metody leczenia, liczba wizyt kontrolnych (uzależniona od specyfiki wady zgryzu i przebiegu leczenia), ewentualna konieczność wykonania dodatkowych zabiegów. Decydując się na leczenie ortodontyczne, pacjent zawsze otrzymuje do akceptacji plan leczenia wraz z kosztorysem.

W każdym przypadku należy wziąć pod uwagę takie składniki kosztowe jak: konsultacja wstępna, przygotowanie zębów (czyszczenie, ewentualne leczenie zachowawcze), diagnostyka (wyciski, zdjęcia radiologiczne), aparat, wizyty kontrolne i aparat retencyjny. Po  zakończonym leczeniu i w jego trakcie konieczne jest czyszczenie zębów w razie pojawienia się kamienia lub osadu i wizyty kontrolne u stomatologa. Należy pamiętać, że całkowity koszt leczenia ortodontycznego zostaje rozłożony w czasie i nie trzeba płacić za wszystko jednorazowo.

Wybór aparatu ortodontycznego zależy przede wszystkim od rodzaju wady zgryzu i tego, który element wady jest najtrudniejszy do wyeliminowania. Takiej oceny dokonuje lekarz ortodonta. Do procedur skracających czas leczenia należą mikroimplanty ortodontyczne, umożliwiające przesunięcie jednego czy grupy zębów w odpowiednią stronę bez lub z minimalnymi siłami  reakcji na pozostałe  zęby. Inną metodą przyspieszającą leczenie ortodontyczne jest uzupełnienie leczenia aparatem z zakotwieniem jarzmowym lub podniebiennym (opartym o kość podniebienia lub łuk jarzmowy).

   

Zakotwienie szkieletowe w leczeniu ortodontycznym, System Benefit, Orto Trading

Każdy aparat, w którym nie stosuje się gumek, to aparat bezligaturowy, ale nie każdy aparat bezligaturowy to aparat Damon

Funkcją aparatu retencyjnego jest utrwalenie efektów wcześniejszego leczenia ortodontycznego. Odpowiednia higiena aparatu retencyjnego oraz jamy ustnej w trakcie jego noszenia, a także wizyty kontrolne u ortodonty, mają wpływ na trwałą skuteczność przeprowadzonego wcześniej leczenia.

Stały aparat retencyjny w postaci przyklejonego do zębów łuku wymaga szczególnej troski ze względu na to, że w jego zakamarkach mogą łatwo gromadzić się osady i resztki pokarmów. Należy szczotkować zęby najlepiej po każdym posiłku, stosować szczoteczki międzyzębowe i jednopęczkowe, płyny do płukania, nici dentystyczne, irygator.

Ruchomy aparat retencyjny w postaci akrylowej płytki wyjmujemy z ust na czas jedzenia. Czyścimy go wodą z mydłem lub środkami do czyszczenia protez. Podczas przerw w noszeniu taki aparat należy przechowywać w specjalnym wentylowanym pojemniczku.

Powrót
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.